Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi, Ali Nihat Gökyigit Vakfı’nın genelde biyolojik çeşitliliğin, özelde bitki çeşitliliğinin hayati önemi, korunması ve tanıtılması amacıyla gerçekleştirdiği toplumsal bir faliyettir.

Son yıllarda dünyanın giderek kuraklaşacağı varsayımı neticesinde, Dünya üzerinde tuzcul ortamlarda ve daha az suyla yaşamlarını devam ettirebilen bitkilerin varlığı önem kazanmaktadır. Kurakçıl bitkiler olarak adlandırılan bu türler, giderek kuraklaşan Dünya için gelecek umudu taşıyor.

Bu nedenle daha az su tüketen ve kuraklık nedeniyle tuzluluğu artan topraklarda yetişebilen bitkilerin halka tanıtılması ve konuya ilişkin çalışmaların teşvik edilmesi günümüzde daha da önem kazanmaktadır. Bu nedenle Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi olarak Kurak ve Çorak Bahçe’yi oluşturmamızdaki amaç; halkımızın küresel ısınma ve bunun getireceği sonuçlara dikkatini çekmek ve gelecek nesiller için gıda güvenliğimiz ve su sancısı açısından bilimsel araştırmaların teşvik edilerek arttırılmasını sağlamaktır.

Kurak ve çorak bahçenin kurulma aşamaları:

Bu amaçla yola çıkılarak 2007 Ağustos-ekim ayları arasında yapılan çalışmalarla Kurak ve Çorak Bahçe kurulmuştur. Kurulma aşamalarından ilki peyzaj düzenine uygun alanların belirlenmesiyle başlanmış, tuzcul bitkilerin dikileceği havuzlar oluşturulmuştur. 2007 sonbaharında İç Anadolu’nun değişik noktalarından getirilen topraklar bu bölümlere konulmuştur. Botanikçiler tarafından arazi çalışmaları yapılmış ve getirilen bitkilerin İç Anadolu bozkırlarının temsiline uygun olarak oluşturulan alanlara dikimi yapılmıştır. Bahçede tür çeşidini arttırmak için arazi çalışmaları halen devam etmektedir ve edecektir. Kurak-çorak bahçeyi oluşturan bölümler şöyledir:

Kireçli bozkır toprağı: Ankara ili mevkiinden getirilmiştir.

Beypazarı geveni (Astragalus beypazaricus), gökbaş (Centaurea depressa), bozkır süseni (Iris schachtii), bozkır kekiği (Thymus sipyleus)

Marnlı toprak: Ankara ili Beypazarı ilçesi Acısu mevkiinden getirilmiştir.

Dağgeveni (Acantholimon anatolicum), peygamber çiçeği (Centaurea nivea), ayaş geveni (Astragalus densiflorus subsp. ayashensis)

Cipsli (alçıtaşlı) toprak: Ankara ili Beypazarı ilçesi Acısu mevkiinden getirilmiştir.

Beypazarı adaçayı (Salvia aytachii), ankara civanperçemi (Achillea ketenoglui), kızıl emzikotu (Onosma tauricum)

Volkanik bozkır toprağı: Karaman ili Kara Dağ Madenşehri köyü mevkiinden getirilmiştir.

Yıldırımlı geveni (Astragalus yıldırımlii), tülüşah (Centaurea iconiensis), geven (Astragalus angustifolius)

Tuzlu toprak: Konya ili Tuz Gölü Eskil ilçesi Kelektome mevkiinden getirilmiştir.

Erişte (Plantago crassifolia), peygamber çiçeği (Centaurea tuzgolüensis), tülpembe (Frankenia hirsuta), tuzcul adaçayı (Salvia halophila)

Sülfatlı tuzlu toprak: Konya ili Tersakan Gölü mevkiinden getirilmiştir.

Çuvan (Halocnemum stobilaceum), Gypsophila oblanceolata, Asparagus lycaonicus, Verbascum pyroliforme

Bunlara ek olarak İstanbul çevresinden getirilerek oluşturulan iki kumul alanda şöyledir:

Sahil kumu 1 : İstanbul ili Sarıyer ilçesine bağlı Gümüşdere köyünden getirilmiştir.

Allium guttatum, Jurinae kilaea

Sahil kumu 2 : İstanbul ili Şile ilçesinden getirilmiştir.

Kum gelini (Tournefortia sibirica), eşek nanesi (Calamintha nepeta ssp. glandulosa), ’Digitaria sanguinea ‘

Kurakçıl ve tuzcul bitkilerin özellikleri:

Kurak alanlarda yetişen bitkilere kurakçıl bitkiler; çorak alanlarda yetişen bitkilere de tuzcul bitkiler denir.

Tuzcul bitkiler diğer bitkilerin yaşayamadığı tuz oranı yüksek topraklarda yaşamaya adapte olmuş bitkilerdir. Yaşadığı ortama göre bazı uyum özellikleri geliştirmişlerdir ve bunların başlıcaları şunlardır:

• Etli (sukkulent) gövde ve yapraklara sahip olmak
• Su kaybını önlemek için yapraklarını küçültmek ve tüylerle kaplamak
• Su alımını kolaylaÅŸtırmak için bünyelerinde tuz biriktirmek ve bazı kimyasal bileÅŸikler üretmek, tuz salgılayan bezler üretmek
• Bazı fizyolojik adaptasyonlar

Kurakçıl bitkilerin ortama uyum özellikleri:

• Kalın örtülü, küçük, yoÄŸun tüylü yapraklara sahip olma
• Gözeneklerini yaprak derinliÄŸine gömerek muhafaza etme
• Yaprak sayılarını azaltma, boyutlarını küçültme ve bazen dikensi yapraklara sahip olma
• Yağışlı bahar dönemlerinde yaÅŸam döngüsünü hızlı tamamlama